Japon Annenin Hukuk Mücadelesi

Gaziantep'te, boşanma davası sonucunda velayeti babaya verilen kızıyla görüşmek için Japonya'dan gelen anne, görüşme sırasında babanın çocuğu alıp götürmesiyle polise başvurdu.

Japon uyruklu Michiko Nishizuka (45), boşandığı eşinden olan ve bir yıldır görmediği beş yaşındaki kızı için Gaziantep'e geldi. Mahkeme kararıyla kişisel ilişki hakkı bulunan anne, kızını babası Fevzi Deniz'den (32) teslim alarak bir lokantaya yemeğe götürdü. Çocuğun Japonya'ya kaçırılacağından endişe eden baba, lokantaya gelerek kızını annesinin yanından aldı. Anne ve avukatı Sermet Atay, Şahinbey İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne suç duyurusunda bulundu; polis babanın evine giderek babanın avukatı Metin Kınacılar'ın da hazır bulunduğu görüşmede annenin kızıyla buluşmasını sağladı.

Baba tarafı, annenin çocuğu yurt dışına çıkarabileceği endişesiyle hareket ettiğini; anne tarafı ise mahkeme kararıyla tanınan hakkın engellendiğini savunuyor. Olay, uluslararası evliliklerden doğan çocuklarla ilgili uyuşmazlıkların nasıl bir gerginlik yarattığını bir kez daha gösterdi.

Kişisel ilişki hakkı ve ihlali

Türk Medeni Kanunu'nun 323. maddesi, velayeti elinde bulundurmayan anne ya da babanın çocukla uygun kişisel ilişki kurma hakkını güvence altına alıyor; mahkeme kararında belirlenen günlerde çocuğun teslim edilmemesi, İcra ve İflas Kanunu'nun 341. maddesine göre şikâyet üzerine tazyik hapsini gerektiren bir suç. Velayet hakkı sahibi, çocuğun yurt dışına çıkarılmasından endişe ediyorsa mahkemeden yurt dışı yasağı kararı isteyebiliyor; kendi başına görüşmeyi engelleme yoluna gidemiyor. Velayet kararında dikkate alınan ölçütler için velayet kararı yazısına bakılabilir.

Türkiye, uluslararası çocuk kaçırma davalarını düzenleyen 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi'ne taraf; Japonya ise sözleşmeye henüz katılmadı. Bu durum, Japonya'ya götürülen çocukların iadesini fiilen zorlaştırdığından, Türk mahkemeleri Japon ebeveynlerin yurt dışı çıkış taleplerinde daha ihtiyatlı davranıyor.